Matcha jest bezpieczna dla większości zdrowych dorosłych, jeśli spożywa się ją z umiarem i uwzględnia kofeinę z pozostałych źródeł. Ostrożność jest potrzebna w ciąży i podczas karmienia piersią, przy nadwrażliwości na kofeinę, chorobach tarczycy, niedoborze żelaza, chorobach wątroby oraz przy stałym przyjmowaniu leków.
Kto powinien zachować ostrożność?
Matcha różni się od zwykłej zielonej herbaty tym, że wypija się w niej sproszkowany liść, a nie tylko napar po odcedzeniu liści. Organizm otrzymuje więc większą ilość kofeiny, katechin, w tym galusanu epigallokatechiny (EGCG), oraz innych polifenoli. To właśnie koncentracja tych składników decyduje o możliwych ograniczeniach.
| Grupa | Główna przyczyna | Uwagi |
|---|---|---|
| Ciąża i karmienie piersią | Kofeina i duża ilość polifenoli | Uwzględniaj kofeinę ze wszystkich źródeł i ustal spożycie z lekarzem prowadzącym. |
| Niedoczynność tarczycy i choroba Hashimoto | Możliwe działanie goitrogenne | Brakuje uniwersalnego limitu. Ilość matchy należy omówić z lekarzem. |
| Anemia lub niedobór żelaza | Ograniczenie wchłaniania żelaza przez polifenole | Nie popijaj matchą posiłków bogatych w żelazo ani preparatów żelaza. |
| Nadwrażliwość na kofeinę | Pobudzenie układu nerwowego | Możliwe są bezsenność, niepokój, kołatanie serca lub nasilenie migreny. |
| Choroby wątroby | Ryzyko związane głównie ze skoncentrowanymi ekstraktami | Przed regularnym piciem matchy lub stosowaniem preparatów z EGCG potrzebna jest konsultacja. |
Przy niedoborze żelaza największe znaczenie ma moment spożycia. Polifenole z zielonej herbaty mogą ograniczać wchłanianie przede wszystkim żelaza niehemowego, obecnego między innymi w roślinach strączkowych, produktach zbożowych, tofu, nasionach i warzywach. Matchę lepiej pić między posiłkami, z odstępem od produktów bogatych w żelazo i od suplementów tego pierwiastka.
Podobna ostrożność dotyczy kwasu foliowego. Dane o wpływie zielonej herbaty na jego dostępność pochodzą głównie z badań nad ekstraktami, a nie typową filiżanką matchy, dlatego suplementu kwasu foliowego nie należy popijać tym napojem. Najbezpieczniejszym wyborem jest woda, szczególnie w ciąży.
Działanie goitrogenne oznacza możliwość wpływania na procesy związane z funkcjonowaniem tarczycy. Nie ma jednak wiarygodnego, uniwersalnego limitu matchy dla osób z niedoczynnością tarczycy lub Hashimoto. Nie należy więc samodzielnie ustalać dawki na podstawie samej choroby, ponieważ znaczenie mają także wyniki badań, leczenie i cała dieta.
Dlaczego matcha jest bardziej skoncentrowana niż zwykła herbata?
W przypadku klasycznej herbaty liście pozostają w sitku lub na dnie naczynia. Matchę miesza się z wodą i wypija razem z proszkiem. Porcja wynosi zwykle 1–2 g, ale zawartość kofeiny może różnić się zależnie od produktu. W analizowanych próbkach 1 g proszku dostarczał około 19–44 mg kofeiny, a 2 g około 38–89 mg.
Według Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) zdrowi dorośli mogą zwykle spożywać do 400 mg kofeiny dziennie ze wszystkich źródeł, a jednorazowo do 200 mg. W ciąży i podczas karmienia piersią za poziom niewzbudzający obaw uznaje się do 200 mg dziennie, również łącznie z kawą, herbatą, kakao, colą i napojami energetycznymi. To nie oznacza, że każda osoba powinna wykorzystywać cały limit.
Wysokie dawki EGCG budzą większe obawy w przypadku suplementów i ekstraktów z zielonej herbaty niż tradycyjnego napoju. Skoncentrowane preparaty mogą dostarczać znacznie więcej katechin niż filiżanka matchy, szczególnie gdy są przyjmowane na czczo. Osoby z chorobami wątroby nie powinny sięgać po takie produkty bez konsultacji medycznej.
Jak pić matchę, żeby ograniczyć ryzyko?
Jeżeli nie masz przeciwwskazań i dobrze tolerujesz kofeinę, kilka prostych zasad pomaga ograniczyć możliwe działania niepożądane:
- Zacznij od około 1 g proszku i uwzględnij tę porcję w całodziennym bilansie kofeiny.
- Pij matchę między posiłkami, jeśli masz niedobór żelaza lub zależy Ci na wchłanianiu żelaza z diety.
- Nie popijaj nią leków ani suplementów, zwłaszcza preparatów żelaza i kwasu foliowego.
- Nie wybieraj jej późnym wieczorem, jeśli kofeina pogarsza Twój sen.
- Przy wrażliwym żołądku wypij ją po posiłku, a nie na czczo.
- Przy chorobie tarczycy, wątroby, chorobie przewlekłej lub stałym leczeniu ustal spożycie z lekarzem albo farmaceutą.
Matcha może powodować nudności, rozdrażnienie, ból brzucha, kołatanie serca, niepokój lub ból głowy, zwłaszcza po zbyt dużej porcji. Jeśli objawy powtarzają się mimo zmniejszenia ilości albo pojawiają się po każdej filiżance, przerwij picie i skonsultuj się ze specjalistą.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
